หยอดน้ำมัน บล็อกลม มากเกินไป จะเกิดอะไรขึ้น? ทำไมถึงไม่หล่อลื่น ดีขึ้น?

คนที่ใช้ บล็อกลม เป็นประจำคงรู้กันดีว่า เครื่องมือลมต้องมีน้ำมันหล่อลื่น เพื่อลดการสึกหรอ และช่วยยืดอายุการใช้งาน แต่เมื่อรู้ว่าน้ำมันมีประโยชน์ ก็เป็นเรื่องง่ายที่จะคิดต่อไปว่า ถ้าหยอดมากขึ้น ก็น่าจะช่วยให้ทำให้ลื่นขึ้น เย็นขึ้น และป้องกันการสึกหรอได้มากกว่าเดิม ความคิดฟังมีเหตุผล แต่ในความเป็นจริงการหยอดน้ำมันเครื่องมือลม โดยเฉพาะบล็อกลม มากเกินไปอาจทำให้เกิดผลตรงกันข้าม ทั้งเครื่องพ่นน้ำมันออกจากช่องระบาย มีคราบเหนียวภายใน ฝุ่นจับมากขึ้น บล็อกลม รอบตก ไปจนถึงระบบทำงานผิดปกติในบางกรณี

การหล่อลื่นที่เหมาะสมไม่ใช่เรื่องของ “ยิ่งมากยิ่งดี” แต่เป็นเรื่องของปริมาณ ชนิดน้ำมัน และความถี่ที่เหมาะกับเครื่อง แต่ละชนิด หรือบล็อกลม แต่ละรุ่นมากกว่า ถ้าเข้าใจว่าภายในบล็อกลมใช้น้ำมันยังไง น้ำมันส่วนเกินไปอยู่ที่ไหน จะเข้าใจได้ง่ายขึ้น ว่าทำไมการหยอดน้ำมันบล็อกลมเกินจำเป็น จึงไม่ได้เพิ่มประสิทธิภาพ อย่างที่คิด

หยอดน้ำมัน บล็อกลม มากเกินไป แล้วน้ำมันไปไหน?

เวลาหยอด Air Tool Oil ลงในช่องลมเข้าของบล็อกลม น้ำมันจะมีกระแสลม พาเข้าไปตามทางเดินอากาศ แล้วกระจายไปยังส่วนต่าง ๆ ของมอเตอร์ลม บางส่วนจะเกาะเป็นฟิล์มบาง บนชิ้นส่วนภายใน ขณะที่ส่วนเกินจะเดินทางไปพร้อมกับอากาศ และระบายออกจากช่องระบายของเสีย หรือ Exhaust ของเครื่อง นั่นหมายความว่าบล็อกลมไม่ได้มีระบบเก็บน้ำมันส่วนเกินไว้ใช้ในภายหลังเหมือนเครื่องยนต์ ที่มีอ่างน้ำมันเครื่อง

ถ้าเติมเกินความต้องการ น้ำมันจำนวนมากจึงไม่ได้ช่วยหล่อลื่นเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่จะกลายเป็นน้ำมันส่วนเกินที่ต้องถูกผลักออกจากระบบ บางส่วนอาจค้างอยู่ตามทางเดินลมติดตามผิวด้านใน และพ่นออกมาทางช่องระบาย

นี่เป็นสาเหตุว่าทำไมหลังจากหยอดน้ำมันมากเกินไป แล้วเปิดเครื่อง อาจเห็นละอองน้ำมัน หรือหยดน้ำมันพุ่งออกมาจาก ด้านท้ายของ บล็อกลม

อาการแรกที่เจอ น้ำมันพ่นออกจากช่องระบาย

หนึ่งในอาการที่เห็นได้ชัดที่สุดหลังหยอดน้ำมัน บล็อกลม มากเกินไป คือมีน้ำมันออกมาทาง Exhaust เมื่อกดไก

ในช่วงแรกอาจเป็นเพียงละอองละเอียด แต่ถ้าเติมมากจริง ๆ อาจเห็นเป็นหยด หรือเกิดคราบน้ำมันบริเวณตัวเครื่อง มือ เสื้อผ้า หรือชิ้นงาน ที่อยู่ด้านหลังช่องระบาย

ถ้าเพิ่งเติมน้ำมันไปจำนวนมาก สาเหตุอาจเป็นเพียงน้ำมันส่วนเกินกำลังถูกลมพัดออก แต่ก็ถือเป็นสัญญาณชัดเจนว่าปริมาณที่เติมมากเกินความต้องการของระบบ

สำหรับงานบางประเภท เรื่องนี้ไม่ได้มีแค่ความสกปรก หากทำงานใกล้ชิ้นส่วนที่จะมีการพ่นสี เชื่อม เคลือบผิว หรือติดกาว ละอองน้ำมันที่ปนเปื้อนพื้นผิว ก็ส่งผลต่อขั้นตอนถัดไปได้

น้ำมันเยอะเกินไป อาจทำให้ บล็อกลม ดูเหมือน อืดลง

อีกอาการหนึ่งที่ผู้ใช้อาจสังเกตได้คือ หลังหยอดน้ำมันมากเกินไป บล็อกลม อาจมีรอบขึ้นช้ากว่าปกติในช่วงแรก หรือเสียงเครื่องเปลี่ยนไปเล็กน้อย สาเหตุคือระบบลมออกแบบให้มีอากาศไหลผ่านอย่างรวดเร็ว ถ้ามีน้ำมันสะสมอยู่ในทางเดินอากาศมาก น้ำมันส่วนเกินอาจเพิ่มความต้านทานต่อการไหลในบางส่วนได้ชั่วคราว โดยเฉพาะขณะที่น้ำมันยังไม่ได้พัดออกจากระบบ

นอกจากนี้ ของเหลวมีความหนาแน่นสูงกว่าอากาศมาก การมีน้ำมันเกินจำเป็นภายในบล็อกลม จึงไม่ได้ช่วยให้มอเตอร์ลมหมุนเร็วขึ้น ในบางสถานการณ์อาจทำให้เครื่องต้องใช้พลังงานจากลมบางส่วนในการเคลื่อนน้ำมันส่วนเกินออกไปด้วย

อาการนี้อาจดีขึ้นหลังเดินเครื่องช่วงหนึ่ง และน้ำมันส่วนเกินระบายออก แต่ถ้าเครื่องยังอืด หรือแรงตกต่อเนื่อง ควรตรวจสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น แรงดันลม อัตราการไหล สายลม ข้อต่อ ตัวกรอง หรือสภาพมอเตอร์ลมภายใน

น้ำมันมากทำให้ฝุ่น และสิ่งสกปรกจับง่ายขึ้น

น้ำมันเป็นตัวดักฝุ่นที่ดีมาก ถ้ามีน้ำมันส่วนเกินออกมาบริเวณช่องระบาย หรือสะสมรอบ ๆ ข้อต่อลม ฝุ่นละเอียด เศษโลหะ และสิ่งสกปรกในพื้นที่ทำงาน จะเกาะติดได้ง่ายขึ้น

เมื่อใช้ บล็อกลม ในอู่ซ่อมรถ โรงงาน หรืองานก่อสร้าง สภาพแวดล้อมมักมีฝุ่น และเศษโลหะอยู่แล้ว คราบน้ำมันเหนียวที่เกิดขึ้นจึงค่อย ๆ กลายเป็นชั้นของสิ่งสกปรก หากปล่อยสะสมเป็นเวลานาน สิ่งสกปรกเหล่านี้อาจเข้าไปตามช่องลมหรือบริเวณข้อต่อเมื่อต่อและถอดสายลมบ่อย ๆ ได้ ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่ต้องการในระบบมอเตอร์ลมอย่างแน่นอน

ดังนั้นการเติมน้ำมันเกินจึงอาจสร้างวงจร ที่ตรงกันข้ามกับเป้าหมายของการดูแลบล็อกลม คือจากที่ต้องการลดการสึกหรอ กลับทำให้บริเวณเครื่องสกปรก และเพิ่มโอกาสนำสิ่งปนเปื้อนเข้าสู่ระบบ

น้ำมันผิดชนิด และน้ำมันมากเกินไป ยิ่งสร้างปัญหา

ชนิดของน้ำมันก็สำคัญไม่แพ้กัน น้ำมันสำหรับ บล็อกลม หรือ Air Tool Oil ออกแบบให้มีความหนืดและคุณสมบัติ ที่เหมาะกับมอเตอร์ลม ซึ่งทำงานด้วยความเร็วสูง ถ้าเอาน้ำมันเครื่อง น้ำมันเกียร์ น้ำมันไฮดรอลิก หรือสารหล่อลื่นชนิดอื่น ที่มีความหนืดสูงมาใช้แทน แม้จะดู “ลื่นกว่า” เมื่อสัมผัสด้วยมือ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับทางเดินลม และชิ้นส่วนภายใน

เมื่อใช้ของเหลวที่มีความหนืดสูงเกินไป แล้วยังเติมในปริมาณมากอีก จะยิ่งเพิ่มความต้านทานต่อการหมุน และอาจทำให้เครื่องตอบสนองช้าลง โดยเฉพาะในช่วงอากาศเย็น หรือในเครื่อง ที่มีช่องทางเดินลมเล็ก

ที่สำคัญ สารหล่อลื่นบางประเภท อาจไม่เข้ากันกับซีล โอริง หรือวัสดุภายในของเครื่องมือ จึงควรใช้เฉพาะชนิดที่ผู้ผลิตระบุหรือ Air Tool Oil ที่ออกแบบมาสำหรับบล็อกลม และเครื่องมือลม โดยตรง

น้ำมันมอเตอร์ลม กับจาระบี ชุดกระแทก ไม่เหมือนกัน

อีกเรื่องที่ผู้ใช้ บล็อกลม มักเข้าใจผิดคือคิดว่าน้ำมันที่หยดเข้าทางช่องลมจะไปหล่อลื่นทุกส่วนของเครื่อง รวมถึงชุด Hammer หรือชุดกระแทกด้านหน้าด้วย ความจริงแล้วบล็อกลมจำนวนมากมีระบบหล่อลื่นแยกกัน โดยมอเตอร์ลมมักใช้น้ำมันสำหรับเครื่องมือลมหยอดเข้าตามจุดที่กำหนด ขณะที่ชุดกระแทก ใช้จาระบี หรือน้ำมันอีกประเภท ขึ้นอยู่กับโครงสร้างของบล็อกลม แต่ละรุ่น

ควรหยอดน้ำมัน บล็อกลม เท่าไหร่?

คำตอบที่แม่นยำที่สุด คือให้ ดูคู่มือของ บล็อกลม รุ่นที่ใช้งาน ผู้ผลิตแต่ละรายอาจกำหนดปริมาณ และความถี่ต่างกัน ขึ้นอยู่กับขนาดมอเตอร์ ระบบหล่อลื่น และลักษณะการออกแบบ

เครื่องบางรุ่นแนะนำให้หยดน้ำมันเล็กน้อยก่อนเริ่มใช้งานในแต่ละวัน บางรุ่นใช้ระบบ Lubricator ในชุด FRL ที่ค่อย ๆ จ่ายละอองน้ำมันไปพร้อมอากาศ และบางรุ่นอาจมีขั้นตอนการดูแลเฉพาะของผู้ผลิต

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือการกะปริมาณจากความรู้สึก เช่น “วันนี้ใช้หนัก เติมเยอะหน่อย” หรือ “ไม่ได้ใช้หลายวัน งั้นเทเข้าไปเยอะ ๆ” เพราะการหล่อลื่นที่ดีควรสัมพันธ์กับคำแนะนำทางวิศวกรรมของเครื่อง 

หากไม่มีคู่มืออยู่กับตัว การเติมทีละน้อยและสม่ำเสมอ จะเหมาะสมกว่าการเติมครั้งเดียวจำนวนมาก แล้วปล่อยให้เครื่องพ่นส่วนเกินออกเอง

หยอดมากบ่อย ๆ เครื่องจะเสียไหม?

การเผลอเติมมากเกินไปครั้งเดียวไม่ได้หมายความว่า บล็อกลม จะเสียทันที โดยเฉพาะถ้าใช้น้ำมันถูกชนิด แต่การทำเป็นประจำ ถือว่าไม่เหมาะสม

ปัญหาส่วนใหญ่เกิดจากคราบสะสม สิ่งสกปรกที่จับกับน้ำมัน และการที่ผู้ใช้พึ่งการเติมน้ำมันมากเกินไปแทนการดูแลระบบอื่น เช่น การระบายน้ำออกจาก Compressor การตรวจตัวกรอง การควบคุมแรงดัน และการบำรุงรักษาชุดกระแทก

หากระบบมีทั้งน้ำ ความชื้น ฝุ่น และน้ำมันส่วนเกิน เมื่อรวมกันนาน ๆ สามารถกลายเป็นคราบเหนียวภายในทางเดินลม ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อประสิทธิภาพของวาล์วและมอเตอร์ลม ควรมองการหล่อลื่นเป็นส่วนหนึ่งของระบบบำรุงรักษาทั้งหมด ไม่ใช่ยิ่งเติมน้ำมันมากก็ยิ่งสามารถละเลยเรื่องอื่นได้

สัญญาณว่า อาจหยอดน้ำมันเครื่องมือลม กับ บล็อกลม มากเกินไป

ถ้าพบว่าเครื่องพ่นละอองน้ำมันออกจากช่องระบายมากผิดปกติ มีน้ำมันไหล หรือหยดจากตัวเครื่อง คราบน้ำมันจับรอบ Exhaust อย่างรวดเร็ว หรือเครื่องมีอาการอืดชั่วคราว หลังเติมน้ำมันทุกครั้ง ควรกลับมาตรวจวิธีการหล่อลื่นบล็อกลม อีกครั้ง

อีกสัญญาณหนึ่ง คือถ้าต้องเช็ดน้ำมันจากมือ หรือชิ้นงานแทบทุกครั้งที่เปิดเครื่อง ถ้าระบบปกติและใช้น้ำมันตามปริมาณที่กำหนด โดยทั่วไปไม่ควรมีน้ำมันส่วนเกินออกมาทุกครั้งที่ใช้งาน

อย่างไรก็ตาม ถ้าบล็อกลมปล่อยน้ำมันออกมามาก ทั้งที่ไม่ได้เพิ่งเติม หรือมีของเหลวลักษณะคล้ายน้ำผสมน้ำมันออกมาจาก ระบบระบาย ก็ควรตรวจระบบลมด้วย เพราะอาจมีน้ำสะสมจาก ปั๊มลม (Compressor) เข้ามาปน

บล็อกลม บางตัว แทบไม่ต้องหยอดเอง?

ปัจจุบันระบบเครื่องมือลมในโรงงาน หรืออู่ขนาดใหญ่ มักติดตั้ง FRL (Filter-Regulator-Lubricator) ไว้ในระบบจ่ายลม

• Filter ทำหน้าที่กรองสิ่งสกปรก และช่วยแยกน้ำ 
• Regulator ใช้ควบคุมแรงดัน 
• Lubricator จะสร้างละอองน้ำมันเล็กน้อย แล้วส่งไปกับอากาศอย่างต่อเนื่อง

ถ้าระบบตั้งค่าไว้อย่างเหมาะสม เครื่องมือจะได้รับน้ำมันอย่างสม่ำเสมออยู่แล้ว การหยดน้ำมันเข้าเครื่องเพิ่มเติมจำนวนอาจกลายเป็นการจ่ายน้ำ มันซ้ำซ้อน c]tw,j0egxHo

ก่อนดูแล บล็อกลม ควรรู้ว่าระบบจ่ายลมของเรามี Lubricator หรือไม่ และผู้ผลิตเครื่องแนะนำให้ใช้ยังไง

สรุป หยอดน้ำมัน บล็อกลม ให้ “พอดี” มากกว่าให้ “เยอะที่สุด” 

บล็อกลมต้องการน้ำมันจริง แต่หน้าที่ของ Air Tool Oil คือสร้างฟิล์มหล่อลื่นบาง ๆ บนชิ้นส่วนมอเตอร์ลม ลดแรงเสียดทาน ช่วยป้องกันการสึกหรอ และลดผลกระทบจากความชื้น ไม่ได้มีหน้าที่เติมเต็มพื้นที่ภายในเครื่อง

วิธีที่ดี ไม่ใช่ถามว่า “หยอดเยอะพอ หรือยัง” ควรเป็น “หยอดตามที่เครื่องต้องการ หรือยัง” ใช้น้ำมันให้ถูกชนิด เติมในปริมาณ และความถี่ตามคำแนะนำของผู้ผลิต ดูแลลมให้สะอาดและแห้ง พร้อมตรวจชุดกระแทกแยกตามรอบ เท่านี้ ก็พอให้บล็อกลมทำงานได้ลื่น และรักษาประสิทธิภาพได้ในระยะยาวได้

ในเรื่องการหล่อลื่นสำหรับ บล็อกลม มากเกินไปไม่ได้แปลว่าดีกว่า แต่พอดี และถูกตำแหน่งต่างหาก ที่สำคัญที่สุด