วิธีใช้ รถเข็นอเนกประสงค์ ให้ปลอดภัย และดูแลล้อให้ใช้ได้นาน

รถเข็นอเนกประสงค์ มีไว้ช่วยทุ่นแรง แต่ทําไมยิ่งขนยิ่งปวดหลัง? คําถามนี้ฟังดูแปลก แต่เจอได้จริงกับคนที่จัดของบนรถเข็นไม่ถูก เข็นด้วยท่าที่ฝืนตัว หรือใช้รถเข็นที่ล้อเริ่มฝืดโดยไม่รู้ตัว 

รถเข็นอเนกประสงค์ เป็นเครื่องมือที่ใช้ง่ายที่สุดชิ้นหนึ่ง แต่ก็เป็นเครื่องมือที่คนใช้ผิดวิธีกันบ่อยที่สุดเหมือนกัน บทความนี้จะไล่ตั้งแต่การจัดของ ท่าเข็น การขึ้นลงทางลาดและธรณีประตู ไปจนถึงการดูแลล้อและโครงให้รถเข็นใช้งานได้นาน

ก่อนวางของบน รถเข็นอเนกประสงค์ ต้องเช็กอะไรบ้าง

เริ่มจากดูน้ําหนักที่ รถเข็นอเนกประสงค์ รับได้ ซึ่งมักติดเป็นสติกเกอร์หรือป้ายไว้ที่ตัวรถ แล้วประเมินคร่าว ๆ ว่าของที่จะขนรวมกันหนักเท่าไหร่ ถ้าใกล้เคียงหรือเกินขีดนั้น ให้แบ่งขนสองรอบ ดีกว่าฝืนแล้วล้อแตกกลางทาง

จากนั้นดูล้อทุกล้อว่าหมุนคล่อง ไม่มีเศษเชือก เส้นผม หรือพลาสติกพันแกน ล้อที่มีเบรก ให้ลองกดดูว่ายังล็อกได้จริง ส่วนมือจับและกลไกพับ ต้องล็อกแน่นในตําแหน่งใช้งานก่อนเริ่มวางของทุกครั้ง สุดท้าย มองเส้นทางที่จะเข็นไปสักรอบ มีธรณีประตู พื้นต่างระดับ ทางลาด หรือของวางเกะกะตรงไหนไหม ถ้ามีอะไรขวางทาง ยกออกก่อนเริ่มขน ง่ายกว่าไปหยุดกลางทางตอนมีของเต็มคัน

จัดของบน รถเข็นอเนกประสงค์ ยังไงไม่ให้ล้ม

• ของหนักไว้ล่าง ของเบาไว้บน หลักง่ายที่สุดแต่สําคัญที่สุดครับ ของหนักต้องอยู่ชั้นล่างหรือวางตรงพื้นรถเข็น ของเบาวางซ้อนด้านบน ถ้าวางกลับกัน จุดศูนย์ถ่วงจะสูง รถเข็นจะโคลงง่ายตอนเลี้ยวหรือตอนล้อตกหลุม
• วางน้ําหนักให้อยู่กลาง อย่าวางของหนักชิดขอบด้านใดด้านหนึ่ง พยายามให้น้ําหนักอยู่กลางพื้นรถเข็น และชิดฝั่งมือจับเล็กน้อย จะเข็นง่ายและคุมทิศได้ดีกว่า
• อย่าวางสูงจนบังสายตา ถ้ากองของสูงเกินระดับสายตา เราจะมองไม่เห็นทางข้างหน้า ชนคนหรือชนขอบประตูได้ง่าย ถ้าของเยอะ แบ่งเป็นสองรอบ หรือใช้รถเข็นแบบชั้นช่วยกระจายของแทน
• รัดของที่ซ้อนกันสูง กล่องหรือลังที่ซ้อนกันหลายชั้น ควรใช้สายรัดยางยืดหรือสายรัดแบบมีตัวล็อกรัดไว้ โดยเฉพาะถ้าต้องเข็นข้ามธรณีประตูหรือพื้นขรุขระ แรงกระแทกเล็ก ๆ ก็ทําให้ของบนสุดหล่นได้

ท่าเข็นที่ถูก ช่วยไม่ให้ปวดหลัง

ยืนตัวตรง จับมือจับด้วยสองมือ ให้มือจับอยู่ประมาณระดับเอว แล้วใช้แรงจากขาและลําตัวดันไปข้างหน้า ไม่ใช่ใช้แค่แขน ถ้ามือจับอยู่ต่ำจนต้องก้มหลังตลอด ลองปรับความสูงมือจับ ถ้ารุ่นนั้นปรับได้ โดยทั่วไป การดันไปข้างหน้าจะคุมรถเข็นได้ดีกว่าและมองเห็นทางชัดกว่าการลากตามหลัง ส่วนรถเข็นสองล้อ ให้เอียงรถเข็นจนน้ําหนักของตกอยู่บนล้อ ไม่ต้องแบกเอง แล้วค่อย ๆ เข็นไป เวลาเลี้ยว ให้ชะลอก่อนเลี้ยวเสมอ อย่าเลี้ยวกระชาก ของที่วางอยู่จะเหวี่ยงตามแรง และอย่าวิ่งเข็น โดยเฉพาะตอนมีของหนัก เพราะถ้าต้องหยุดกะทันหัน รถเข็นอเนกประสงค์ จะไม่หยุดตามเราทันที

ใช้ รถเข็นอเนกประสงค์ ขึ้นลงทางลาดชันยังไงให้ปลอดภัย

• ทางลาดขาขึ้น ดันขึ้นด้วยจังหวะสม่ําเสมอ อย่าหยุดกลางทาง ถ้าของหนักหรือทางชัน ให้มีอีกคนช่วยดันหรือคอยประคองด้านข้าง
• ทางลาดขาลง ขาลงอันตรายกว่าขาขึ้นครับ เพราะน้ําหนักของจะพารถเข็นไหลไปเอง ให้เดินช้า ๆ คุมความเร็วตลอดทาง ถ้ารถเข็นมีเบรก ให้รู้ตําแหน่งเบรกไว้ก่อน ถ้าของหนักมากหรือทางลาดชัน อย่าลงคนเดียว ให้มีคนช่วยคุมอีกแรง และห้ามปล่อยมือจากรถเข็นบนทางลาดเด็ดขาด
• บันได รถเข็นทั่วไปไม่ได้ออกแบบมาให้ขึ้นลงบันได อย่าพยายามลากของหนักขึ้นลงบันไดด้วยรถเข็น ยกขนทีละชิ้น หรือใช้ลิฟต์ขนของ ปลอดภัยกว่ามาก ยกเว้นรถเข็นรุ่นที่ทํามาสําหรับขึ้นบันไดโดยเฉพาะ ซึ่งก็ต้องใช้ตามคู่มือของรุ่นนั้นอย่างเคร่งครัด

ตอนเข็นของหนัก ควรใส่อะไรบ้าง

ถุงมือช่วยให้จับมือจับได้แน่น ไม่ลื่นเวลามือเปียกเหงื่อ และกันขอบลังบาดมือตอนยกของขึ้นลง ส่วนรองเท้า ควรเป็นรองเท้าหุ้มส้นพื้นกันลื่น ถ้าขนของหนักที่อาจหล่นทับเท้า รองเท้าเซฟตี้หัวเหล็กจะปลอดภัยกว่า อย่าเข็นของหนักตอนใส่รองเท้าแตะ

ดูแลล้อ รถเข็นอเนกประสงค์ ยังไงให้ใช้ได้นาน

• ทําความสะอาดแกนล้อ ล้อที่เริ่มฝืดส่วนใหญ่มาจากของพันแกน อย่างเศษเชือก เทปกาว เส้นผม หรือเศษพลาสติก ให้คว่ำรถเข็นลงแล้วดึงเศษพวกนี้ออก เช็ดฝุ่นและคราบปูนที่ติดล้อ
• หยอดน้ํามันตามจุดหมุน หยอดน้ํามันหล่อลื่นบาง ๆ ที่แกนล้อและจุดหมุนของล้อเป็น ทําเป็นครั้งคราว เช็ดส่วนเกินออก อย่าให้เหลือเยอะจนดักฝุ่น
• เช็กลมยาง ถ้าเป็นล้อยางเติมลม ให้เช็กลมเป็นระยะ ยางที่ลมอ่อนจะเข็นหนัก และทําให้ยางกับขอบล้อเสียหายเร็ว เติมลมตามแรงดันที่ระบุไว้ข้างยาง
• ล้อมีเสียงดังเวลาเข็น เสียงเอี๊ยดแหลม ๆ มักมาจากแกนล้อแห้งหรือมีฝุ่นเข้า ทําความสะอาดแล้วหยอดน้ํามันก็มักหาย แต่ถ้าเป็นเสียงครืดคราดเหมือนมีทรายอยู่ข้างใน และล้อหมุนไม่เรียบ แปลว่าลูกปืนในล้อเริ่มสึก ควรเปลี่ยนล้อหรือลูกปืนใหม่
• เปลี่ยนล้อเมื่อถึงเวลา ถ้าล้อแตก ร้าว บิ่น หรือหมุนแล้วโยกไปมาจนรถเข็นส่าย ให้เปลี่ยนล้อใหม่ อย่าฝืนใช้ต่อ เพราะล้อที่แตกอาจหลุดกลางทางตอนมีของหนักอยู่ด้านบน